In het eerste deel van onze serie over het bepalende werk van de headliners van ons festival, beginnen we met Chicago jazz legende Kahil El'Zabar - een visionaire percussionist, componist en cultureel architect wiens carrière meer dan vijf decennia omspant. Als brug tussen voorouderlijke tradities en avant-gardistische innovatie heeft El'Zabar vorm gegeven aan Great Black Music door hypnotiserende ritmes, spirituele intensiteit en onbevreesd eclecticisme. Met zijn optreden op Jazz Middelheim - samen met het Ethnic Heritage Ensemble - in het vizier, duiken we in vier essentiële releases die zijn buitengewone carrière hebben gedefinieerd.

Three Gentlemen from Chikago (1981) - (luiste hier)

Ethnic Heritage Ensemble: Kahil El’Zabar (percussion), Edward Wilkerson Jr. (sax), Light Henry Huff (sax).

Na zijn studie West-Afrikaanse muziek in Ghana keerde El'Zabar terug naar Chicago en distilleerde hij zijn brede roots - de explosieve creativiteit van The Art Ensemble of Chicago en de tranceverwekkende puls van Afrikaanse rituelen - in het debuut van het Ethnic Heritage Ensemble. Three Gentlemen from Chikago omvat deze cocktail perfect: tracks als A Serious Pun en Brother Malcolm kanaliseren de grillige vrijheid van de avant-garde van Chicago, terwijl The Seeker en Moving of Seasons afdrijven naar meditatieve, cross-continentale mystiek. Rauw, verkennend en diep soulvol brengt dit album het DNA van El'Zabars levenslange missie in kaart: traditie eren en tegelijkertijd de regels ervan herschrijven.

The Renaissance of the Resistance (1994) - (luister hier)

Ritual Trio: Kahil El’Zabar (drums, percussion, vocals), Ari Brown (sax), Malachi Favors (bass)

De muziek van El'Zabar is een parade van contradicties, vrij en toch groovy, oeroud en toch futuristisch. De Renaissance of the Resistance met zijn Ritual Trio belichaamt dit ethos. Hier botst bebop-precisie met Coltrane-achtige vurigheid (Trane in Mind), door Ornette Coleman geïnspireerde abstractie smelt in funkhypnose (The Renaissance of Resistance) en zelfs een gestripte soulballad (Save Your Love for Me) staat hier perfect op zijn plaats. Het hart van het album, Golden Sea, mixt Aziatische klanken met Afrikaanse spirituele invloeden. El’Zabar laat hiermee horen hoe moeiteloos hij verschillende stijlen samenbrengt tot een uniek, organisch geluid.

Spirit Groove (2020) - (luister hier)

Kahil El’Zabar (percussion, vocals), David Murray (tenor sax), Emma Dayhuff (bass), Justin Dillard (keyboards)

Als meester-samenwerker heeft El'Zabar podia gedeeld met iconen van Dizzy Gillespie tot Nina Simone. Op Spirit Groove bundelt hij zijn krachten met sax-titaan David Murray voor een dialoog vol voorouderlijke eerbied en moderne groove. Tracks als In My House strekken zich uit tot 15 minuten durende trance rituelen, waar Murray's gesmolten saxlijnen zich spiraalsgewijs over El'Zabar's aardse percussie en soulvolle gezangen bewegen. Het is een bewijs van zijn vermogen om oerritmes te laten samensmelten met hedendaagse lyriek - een “spirit groove” die zowel tijdloos als modern aanvoelt.

Be Known Ancient/Future/Music (2019) - (luister hier)

Kahil El’Zabar (percussion, vocals), Corey Wilkes (trumpet), Alex Harding (sax), Ian Maksin (cello)

El'Zabar houdt niet alleen de traditie in ere, hij vernieuwt die ook. Be Known is een eerbetoon aan mentoren als Pharoah Sanders en zet tegelijkertijd opkomende sterren in de schijnwerpers (trompettist Corey Wilkes, cellist Ian Maksin). Het album schommelt tussen vurige post-bop (Oof, live opgenomen) en meditatieve soundscapes, waarbij de cello van Maksin barokachtige gravitas toevoegt. Deze release is een aanvulling op de documentaire Be Known uit 2017 en weerspiegelt El'Zabars rol als fakkeldrager: het begeleiden van jongeren, het overbruggen van genres en het bewijzen dat innovatie gedijt als de wortels diep liggen.

Zie de legende live op Jazz Middelheim op maandag 9 juni.

Het bezoek van het Ethnic Heritage Ensemble van Kahil El'Zabar is een speciale gelegenheid, een viering van 50 jaar radicale creativiteit. Verwacht een transcendente mix van Afrikaanse polyritmiek, avant-gardistische durf en bezielende spontaniteit. Mis de kans niet om getuige te zijn van een levende legende die de jazz naar ongekende gebieden blijft stuwen.